PANEL 1: COP31 Antalya’da Ankara 2054 Yol Haritası: İklim Değişikliğine Dirençli Şehirler İçin Uzun Vadeli Planlama

ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından COP31 Antalya kapsamında düzenlenen “Uzun Vadeli Su Güvenliği Planlamasıyla İklim Değişikliğine Dirençli Şehirler Oluşturmak: Ankara 2054 Yol Haritası” başlıklı panelde; iklim değişikliğine uyum, bütünleşik su yönetimi, sistem düşüncesi ve uzun vadeli altyapı planlamasının önemi ele alındı.

9 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen panelde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Su Vakfı Başkanı Prof. Dr. Cumali Kınacı ve Reading Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İrem Dikmen Toker konuşmacı olarak yer aldı. ASKİ Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Ercan moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, şehirlerin iklim değişikliğine karşı dirençliliğinin artırılmasında bilimsel planlama, kurumsal iş birliği ve bütüncül yönetim yaklaşımlarının önemi değerlendirildi.

İklim Değişikliği Artık Geleceğin Değil, Bugünün Sorunu

İklim değişikliğinin etkileri; kuraklık, düzensiz yağış rejimleri, su kıtlığı, aşırı hava olayları ve taşkın riskleriyle şehirlerde giderek daha belirgin hâle geliyor. Bu gelişmeler, su yönetiminin yalnızca mevcut ihtiyaçların karşılanmasıyla sınırlı kalamayacağını, gelecekte ortaya çıkabilecek risklerin de bugünden değerlendirilmesi gerektiğini gösteriyor.

Panelde, Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından 2019 yılında çalışmalarına başlanan 2054 hedefli İçmesuyu, Atıksu ve Yağmursuyu Altyapı Master Planı, uzun vadeli ve bilimsel planlama yaklaşımının önemli bir örneği olarak ele alındı. Master Plan kapsamında nüfus artışı, kentsel gelişme, su kaynaklarının sürdürülebilirliği, kuraklık ve taşkın riskleri, altyapı ihtiyaçları ve kurumsal kapasite bütünleşik bir yaklaşımla değerlendiriliyor.

Sistem Düşüncesi: Şehirleri Bir Bütün Olarak Yönetmek

Panelin öne çıkan başlıklarından biri, sistem düşüncesi (Systems Thinking) yaklaşımı oldu. Bu yaklaşım, şehirlerin su, enerji, ulaşım, çevre, arazi kullanımı ve ekonomik gelişme gibi birbirleriyle bağlantılı sistemlerden oluştuğunu esas alıyor.

İklim değişikliğine dirençli şehirler oluşturmak için yalnızca yeni altyapı tesisleri inşa etmek yeterli görülmüyor. Su kaynaklarının korunması, kentleşme politikaları, doğal ekosistemler, enerji verimliliği ve kurumsal yönetim süreçlerinin birlikte planlanması gerekiyor.

Bu çerçevede, geleneksel ve birbirinden bağımsız sektörel planlama modellerinden bütüncül, uyarlanabilir ve sistem odaklı planlama anlayışına geçişin önemi vurgulandı.

Türkiye'de Havza Bazlı Su Yönetimi ve Mevzuatın Önemi

Panelin bir diğer önemli boyutunu, Türkiye'de su kaynaklarının havza ölçeğinde yönetilmesi ve su yönetiminde kurumsal ve yasal yapının güçlendirilmesi oluşturdu.

Su kaynakları idari sınırlarla değil, doğal havza sınırlarıyla şekilleniyor. Bu nedenle içme suyu temini, tarımsal sulama, sanayi, ekosistem ihtiyaçları, su kalitesi, kuraklık ve taşkın yönetiminin aynı havza içerisinde birlikte ele alınması gerekiyor.

Türkiye'de 2026–2035 Ulusal Su Planı ve havza yönetim planları bu bütünleşik yaklaşımın önemli araçlarını oluşturuyor. Bununla birlikte, kapsamlı bir Su Kanunu ile suyun tahsisi, korunması, kullanımı ve yönetiminde görev ve sorumlulukların daha açık şekilde düzenlenmesi; taşkın risklerinin azaltılmasına yönelik mevzuatın ve uygulama mekanizmalarının güçlendirilmesi, iklim değişikliğine uyum açısından önem taşıyor.

Özellikle taşkın yönetiminde yalnızca yapısal önlemlere değil; taşkın alanlarının korunmasına, arazi kullanım kararlarına, yeşil altyapıya, erken uyarı sistemlerine ve risk temelli mekânsal planlamaya da öncelik verilmesi gerektiği değerlendirildi.

Planlamadan Somut Uygulamaya

Panelin ortak mesajı, iklim değişikliğine uyumun yalnızca hedefler ve strateji belgeleriyle sağlanamayacağı, bu hedeflerin uygulanabilir projelere, güçlü kurumsal yapılara ve sürdürülebilir yatırımlara dönüştürülmesi gerektiği oldu.

Ankara 2054 Master Planı, suyun kaynağından arıtılmasına, dağıtımından yeniden kullanımına kadar tüm süreçlerin birlikte planlanması yaklaşımıyla diğer şehirler açısından da değerlendirilebilecek bir deneyim ortaya koyuyor.

COP31 Antalya'da gerçekleştirilen panel, “Taahhütlerden Uygulamaya, Hedeflerden Sonuçlara” anlayışı doğrultusunda, iklim değişikliğine dirençli şehirlerin ancak uzun vadeli planlama, sistem düşüncesi, havza bazlı yönetim ve güçlü kurumlar arasındaki iş birliğiyle oluşturulabileceği mesajıyla tamamlandı.

PANEL 2: COP31 Antalya’da İklim Finansmanı ve Net Sıfır Hedefi: Atıksu Arıtmadan Sürdürülebilir Yatırımlara

ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından COP31 Antalya kapsamında düzenlenen “Atıksu Arıtmanın Ötesinde: İklim Finansmanıyla Net Sıfır Hedefine Ulaşmak” başlıklı panelde; iklim finansmanı, döngüsel ekonomi, suyun yeniden kullanımı, yenilenebilir enerji ve iklim hedeflerinin somut altyapı yatırımlarına dönüştürülmesi ele alındı.

9 Kasım 2026 tarihinde gerçekleştirilen panelde Ankara Büyükşehir Belediye Başkanı Mansur Yavaş, Uluslararası Finans Kurumu (IFC) Baş Yatırım Uzmanı Marco Sorge, Asya Altyapı Yatırım Bankası (AIIB) Yatırım Uzmanı Alain Tchaï Chhuor ve Fransız Kalkınma Ajansı (AFD) Kıdemli İklim ve Doğa Uzmanı Zeren Erik konuşmacı olarak yer aldı. ASKİ Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Ercan moderatörlüğünde gerçekleştirilen panelde, uluslararası finans kuruluşlarının sürdürülebilir altyapı yatırımlarındaki rolü ve şehirlerin net sıfır emisyon hedeflerine ulaşabilmesi için gerekli finansman ve uygulama modelleri değerlendirildi.

İklim Hedeflerinden Somut Yatırımlara

İklim değişikliğiyle mücadele kapsamında uluslararası düzeyde çok sayıda hedef, strateji ve taahhüt ortaya konulmasına rağmen, bunların somut yatırımlara dönüştürülmesi önemli bir küresel sorun olmaya devam ediyor.

Panelde, iklim değişikliğine uyum ve emisyon azaltımı hedeflerine ulaşabilmek için yalnızca politika ve strateji belgelerinin yeterli olmadığı; teknik açıdan uygulanabilir, ekonomik açıdan sürdürülebilir ve uluslararası finansmana erişebilir projelerin geliştirilmesi gerektiği üzerinde duruldu.

Bu kapsamda yerel yönetimlerin kurumsal ve teknik kapasitelerinin güçlendirilmesi, uygun finansman mekanizmalarının geliştirilmesi ve uluslararası kuruluşlarla uzun vadeli iş birliklerinin oluşturulmasının önemi ele alındı.

Tatlar Atıksu Arıtma Tesisi: Döngüsel Ekonomi ve Net Sıfır Yaklaşımı

Panelin merkezinde, ASKİ Genel Müdürlüğü tarafından IFC, AFD ve AIIB iş birliğiyle geliştirilmekte olan Ankara Merkezi (Tatlar) Atıksu Arıtma Tesisi Büyütme ve Dönüşüm Projesi yer aldı.

Proje kapsamında mevcut günlük 765 bin metreküplük arıtma kapasitesinin, 2040 yılı için 1 milyon 350 bin metreküpe, 2054 yılı için ise 1 milyon 700 bin metreküpe yükseltilmesi hedefleniyor.

Ancak Tatlar Projesi yalnızca bir kapasite artışı yatırımı olarak değerlendirilmiyor. İleri biyolojik arıtma teknolojileri, güneş enerjisi ve biyogaz üretimi, arıtma çamurunun geri kazanılması, enerji verimliliği ve net sıfır emisyon hedefleriyle bütünleşik bir dönüşüm modeli öngörülüyor.

Projenin en önemli bileşenlerinden birini de arıtılmış suyun yeniden kullanılması oluşturuyor. Dördüncül arıtma sistemleriyle geri kazanılacak suyun tarımsal sulamada ve sanayide proses suyu olarak kullanılması, bu kapsamda yaklaşık 10 bin dönümlük tarım alanının sulanması hedefleniyor.

Böylece atıksuyun yalnızca arıtılarak uzaklaştırılan bir kaynak olmaktan çıkarılması; suyun, enerjinin ve arıtma yan ürünlerinin ekonomik ve çevresel değer oluşturacak şekilde yeniden değerlendirilmesi amaçlanıyor.

İklim Finansmanı ve Uluslararası İş Birliğinin Önemi

Panelde IFC, AIIB ve AFD perspektiflerinden iklim dostu altyapı yatırımlarının finansmanına ilişkin farklı yaklaşımlar ele alındı.

Yeşil ve mavi finansman mekanizmaları, projelerin finansal uygulanabilirliği, risk paylaşımı, yaşam döngüsü maliyetleri ve çevresel-sosyal sürdürülebilirlik kriterleri, değerlendirmelerin öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Özellikle uluslararası finans kuruluşlarının yalnızca kredi sağlayan kurumlar olarak değil; proje hazırlığı, teknik değerlendirme, çevresel ve sosyal standartlar, kurumsal kapasite ve sürdürülebilir işletme modellerinin geliştirilmesine katkıda bulunan stratejik ortaklar olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı.

Tatlar Projesi kapsamında üç uluslararası finans kuruluşunun aynı yatırım etrafında bir araya gelmesi, farklı finansman ve değerlendirme süreçlerinin ortak hedefler doğrultusunda yürütülmesi açısından önemli bir iş birliği modeli oluşturuyor.

İklim Değişikliğine Uyumun Önündeki Engeller

Panelin ikinci bölümünde, iklim hedeflerinin uygulamaya dönüştürülmesinde karşılaşılan temel güçlükler değerlendirildi.

Finansmana erişim, mevzuat ve politika düzenlemeleri, kurumsal ve teknik kapasite eksiklikleri, projelerin yeterli hazırlık düzeyine ulaştırılamaması ve kurumlar arasındaki koordinasyon sorunları öne çıkan konular oldu.

Bu çerçevede, iklim değişikliğine uyumun yalnızca finansman meselesi olmadığı; doğru planlama, güçlü kurumlar, nitelikli proje hazırlığı ve etkili uygulama süreçlerinin birlikte geliştirilmesini gerektirdiği üzerinde duruldu.

Ayrıca sürdürülebilir altyapı yatırımlarında toplumsal faydanın gözetilmesi, toplumsal cinsiyet eşitliği eylem planlarının uygulanması ve çevresel-sosyal taahhütlerin somut sonuçlara dönüştürülmesinin önemi değerlendirildi.

Taahhütlerden Uygulamaya, Hedeflerden Sonuçlara

COP31 Antalya'da gerçekleştirilen panelin temel mesajı, iklim değişikliğiyle mücadelede belirlenen hedeflerin ancak uygulanabilir projeler, yenilikçi finansman araçları ve güçlü uluslararası ortaklıklarla somut sonuçlara dönüştürülebileceği oldu.

Ankara Merkezi (Tatlar) Atıksu Arıtma Tesisi Büyütme ve Dönüşüm Projesi, suyun yeniden kullanımı, döngüsel ekonomi, yenilenebilir enerji ve net sıfır emisyon hedeflerini aynı yatırım çatısı altında birleştiren yaklaşımıyla diğer şehirler için de örnek oluşturabilecek bir model olarak ele alındı.

Panel, “Taahhütlerden Uygulamaya, Hedeflerden Sonuçlara” anlayışı doğrultusunda, sürdürülebilir ve iklim değişikliğine dirençli şehirlerin oluşturulmasında uluslararası iş birliğinin ve iklim finansmanının önemini ortaya koydu.

https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7525836544834981888