Kalyon İnşaat, Diyarbakır'da Babakaya Sulama Tüneli'nde TBM kazısını tamamladı. 

Kalyon Construction Group Proje Direktörü Muammer Çınar tarafından konuyla ilgili olarak yapılan paylaşım şöyle belirlendi. 

Diyarbakır Silvan Ovası Sulama Projesi’nin en önemli mühendislik bileşenlerinden biri olan Babakaya Tüneli’nde, 5.320 metre uzunluğundaki TBM tünel kazılarında önemli bir aşamayı geride bırakmanın gururunu yaşıyoruz.

7,0 metre iç çaplı tünel; değişken örtü kalınlığı, karmaşık jeolojik koşullar ve gaz riski gibi zorlu parametreler altında, yüksek mühendislik disiplini ve güçlü ekip çalışmasıyla hayata geçiriliyor. Bu çalışma, yalnızca bir tünel kazısı değil; bölgenin tarımsal üretimine ve sürdürülebilir kalkınmasına katkı sağlayacak stratejik bir altyapı yatırımıdır.

TBM Seçimi: Zorlu yer altı formasyonlarını delmek üzere Jeoteknik uzmanlarımız tarafından yapılan ortak çalışma ile en uygun TBM (Tünel Açma Makinesi) seçilmiştir. Tünel örtü kalınlığı (derinlik), dağlık arazinin yapısına göre değişkenlik göstermekte ve TBM teknolojimiz bu değişken basınç dengesini kusursuz şekilde yönetmiştir.

Bölgenin karmaşık jeolojik profilinde yer alan Fırat (Silvan), Hoya (Midyat) ve Gercüş formasyonları, sıkışma riski barındıran jips ve anhidrit yapılarının yanı sıra yüksek metan gazı varlığı göstermektedir. Geçmiş yıllarda bölgede yaşanan gaz patlama tecrübeleri ve yapılan sondaj analizleri doğrultusunda, Babakaya tünel hattı resmi olarak "gazlı zemin" sınıfında kabul edilmiştir.

Bu doğrultuda sahada devreye alınan CRCHI (ZTE 7880) model 7,88 metre kazı çapına sahip EPB-TBM (Zemin Basıncı Dengelemeli) makinemiz, uluslararası tünel güvenliği standartlarına (OSHA, BS EN vb.) tam uyumlu, patlamaya karşı korumalı (Ex-Proof) özel bir tasarım konseptiyle seçilmiştir:

· Kapalı ve Güvenli Konveyör Sistemi: Kazı yüzeyinden çıkan pasanın TBM dışına taşınması, metan gazının çevreye yayılmasını tamamen önlemek amacıyla TBM'in son gantrysine kadar kapalı (ex-proof) bir konveyör bandı içerisinden gerçekleştirilmektedir.

· Gelişmiş Sensör ve Otomatik Kapatma Ağı: TBM kesici kafasında, konveyör bandı içinde ve gantry üzerinde çok sayıda metan (CH4), karbonmonoksit (CO) karbondioksit CO2) oksijen O2 ve hidrojensülfür (H2S) dedektörleri yer almaktadır. Gaz seviyesinin kritik eşik olan %5 LEL seviyesine ulaşması durumunda otomatik olarak devreye giren ikincil havalandırma sistemleri ile kapalı banda temiz hava basılarak konsantrasyon düşürülmektedir.

· Sürekli Ön Sondaj (Probe Drilling) Kapasitesi: TBM ilerlemesi esnasında, ön taraftaki gaz ve jeolojik riskleri önceden tespit edebilmek amacıyla kesici kafa üzerinden 10 çevre ve 4 merkez delikli sürekli ön sondaj imkânı sağlanmıştır.

· Kıvılcım ve Aşınma Dedektörleri: Metal aşınmalarından kaynaklı kıvılcımların metan patlamasını tetikleme riskine karşı kesici kafa üzerinde 5 farklı noktada aşınma dedektörleri konumlandırılmıştır.

· Acil Durum ve Yangın Güvenliği Önlemleri: TBM üzerinde kesici kafa içinde kuru toz/köpük söndürücüler, kaçış güzergahında su perdeleri, alev yürütmez bant konveyörleri, personelin güvenliği için acil durum sığınma odası (refuge chamber) ve ferdi kurtarıcı üniteler (self-rescuer) entegre edilmiştir.

İş güvenliği ve risk yönetimi

Proje boyunca önceliğimiz, her çalışanın güvenli şekilde işini yapıp evine sağ salim dönmesidir. Düzenli saha denetimleri, İSG uygulamaları ve çalışanların kurallara uyumu sayesinde bugüne kadar kayıplı iş kazası yaşanmamış olması, ekipçe gösterilen özenin önemli bir göstergesidir. “Sıfır Kaza” hedefimizi aynı kararlılıkla sürdürmeye devam ediyoruz.

Jeolojik değerlendirmeler ve sondaj verileri doğrultusunda gaz riski dikkate alınarak, CRCHI üretimi ZTE 7880 model, 7,88 metre kazı çaplı EPB-TBM tercih edilmiştir. Makine ve saha uygulamalarında; gaz izleme, kontrollü pasa tahliyesi, ön sondaj, aşınma takibi ve acil durum hazırlığı gibi risk azaltıcı önlemler öne çıkmaktadır. Bu sistemlerin işletimi, proje prosedürleri ve ilgili güvenlik gereklilikleri doğrultusunda sürekli takip edilmektedir.

Öne çıkan teknik ve operasyonel veriler

·        TBM kazı çapı: 7,88 m

·        Tünel iç çapı: 7,00 m

·        Tünel uzunluğu: 5.320 m

·        Maksimum tünel örtüsü: yaklaşık 380 m

·        Günlük maksimum ilerleme: 36,0 m

·        Aylık maksimum ilerleme: 801 m

·        Günlük ortalama ilerleme: 17,8 m

·        Aylık ortalama ilerleme: 477,5 m

Segment üretim tesisinde Karousel sistemi ve 5 kalıp setiyle günde 20 ring üretim kapasitesine ulaşarak, aylık 560 ring üretim yapılmıştır. Bu üretim, günlük yaklaşık 220 m³ beton ve 30 ton donatı çeliğinin işlenmesini kapsamaktadır. Kazı malzemesi, yaklaşık 5.320 metrelik konveyör hattıyla taşınırken; MSV araçları segment ve enjeksiyon harcı lojistiğini tünel boyunca sürdürmüştür. Kontak enjeksiyonu çalışmaları da tünel kaplamasının tamamlayıcı süreçleri olarak yürütülmüştür.

Ateş, Buz ve Suyla İmtihan

Bu projenin ulaştığı performans ve tamamlanma aşamasına gelmesi, üst üste yaşanan doğal afetler göz önüne alındığında adeta bir mucize olarak değerlendirilmektedir. Ekibin karşılaştığı benzeri görülmemiş zorluklar şunlar olmuştur:

Ateş: TBM'in gemi ile nakliyesi sırasında çıkan bir yangın, parçaların hasar görmesine ve işe iki ay geç başlanmasına neden olmuş, ancak bu kriz CRCHI'nin hızlı tedarik desteğiyle aşılmıştır.

Kavurucu Sıcak: TBM öncesi hazırlık çalışmaları, açık arazide mevsim normallerinin çok üzerinde olan 40-45 derece sıcaklıklarda son derece zorlu şartlar altında gerçekleştirilmiştir.

Buz ve Kar: Montajın ardından bastıran ağır kış şartları; suların donmasına, enjeksiyon karışımlarının donmasına ve yolların karla kapanarak lojistiğin sekteye uğramasına yol açmış, bu dondurucu koşullarda TBM’i devreye almak ilk kazıları yapmak konveyör bandı kurmak için 1,5 ay boyunca olumsuz hava şartları altında yüksek bir eforla aralıksız çalışılmıştır.

Sel: Projeyi zorlayan son büyük engel olan sel baskını, TBM şantiyesini basan sel ekibin 15-20 gün boyunca sadece sel zararlarını temizlemesiyle sonuçlanmıştır.

Rakamlarla İlerleyiş ve Rekorlar

Tüm bu üst üste gelen afetlere rağmen Babakaya Tüneli ekibi, olağanüstü bir toparlanma ve ilerleme performansı sergilemiştir. Yaklaşık 380 metre maksimum örtü kalınlığı altında kazı yapan ekip, günlük maksimum 36,0 metre ve aylık maksimum 801 metre ilerleme rekorlarına imza atmıştır. Ortalama olarak ise günde 17,8 metre, ayda ise 477,5 metre ilerleme kaydedilmiştir. Çıkan kazı malzemeleri 5.320 metrelik konveyör hattıyla taşınırken, MSV araçlarıyla segment ve enjeksiyon harcı lojistiği tünel boyunca kesintisiz olarak sürdürülmüştür.

Babakaya Tüneli'nde elde edilen her bir metrelik ilerleme; yüksek mühendislik disiplininin, planlamanın ve ortak bir hedef etrafında kenetlenen bir ekibin kararlılığının en somut kanıtıdır. Güvenli, kaliteli ve sürdürülebilir altyapı projeleri üretme vizyonu, Silvan Ovası'na hayat vermek üzere emin adımlarla hedefine ilerlemektedir.

Bu başarının arkasındaki ekip

Böylesine zorlu bir projede ilerleme kaydetmek; işveren, yüklenici ve proje ekipleri arasında güçlü koordinasyon, teknik bilgi birikimi ve sahadaki özverili çalışmayla mümkündür.

Teşekkür

·        DSİ Genel Müdürlüğü: Genel Müdür Mehmet Akif Balta, Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Ekinci, Sulama Dairesi Başkanı Oğuzhan Bektaş ve Jeoteknik İşler Dairesi Başkanı Ayhan Koçbay.

·        DSİ Diyarbakır Bölge Müdürlüğü: Bölge Müdürü Zafer Akın, Bölge Müdür Yardımcısı Derviş Yıldız, Silvan Proje Müdürü Kerem Aydın, Sulama Şube Müdürü Beyhan Türk, Jeoteknik Hizmetler Şube Müdürü Hayrullah Yürekli ve Kontrol Amiri Ahmet Acer.

·        Kalyon İnşaat: Yönetim Kurulu Başkanı Murathan Kalyoncu ve Yönetim Kurulu Üyesi Nasır Akıncı.

·        Yüksel Proje: Raşit Emre Çakır ve ekibi.

·        Foramec: Burak Top ve ekibi.

·        CRCHI: Ao Jiaqing,  ve sahada görev alan tüm montaj ekibi.

·        Proje ekibimiz: Proje Müdürü Erdem Belli, Şantiye Şefi Adil Kulakoğlu, Segment Fabrikası Şefi Necat Alpaydın ve tüm saha çalışanları.

·        Miralis İşletme: Rasim Meray ve ve tüm saha çalışanları.

·        Bu büyük emeğin parçası olan herkese teşekkür ediyorum.

Babakaya Tüneli’nde elde edilen her ilerleme; planlama, mühendislik, disiplin ve ortak hedef etrafında birleşen bir ekibin sonucudur. Silvan Ovası’na ve bölge tarımına uzun vadeli katkı sağlayacak bu önemli yatırımda emeği bulunan tüm çalışma arkadaşlarımla gurur duyuyorum.

Önceki Gelişmeler: DSİ Sulama Dairesi Başkanlığı, "Babakaya Tüneli İkmal İnşaatı" ihalesi için Kalyon İnşaat ile 3.150.816.061 TL üzerinden sözleşme imzalamıştı. (1702-21 Ağustos 2026)

https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:7523764690229911552